A
x up auto down

O‘zbekiston Respublikasida raqamli televideniyening rivojlanish bosqichlari

Mamlakatimizda raqamli televideniyeni joriy etish borasidagi ishlar 2007 yildan buyon amalga oshirib kelinmoqda. Toshkent va Buxoroda yer usti raqamli televideniye tajriba zonasining tashkil etilishi yangi turdagi teleko‘rsatuvlarga bosqichma-bosqich o‘tishni boshlab berdi.

2008 yilning sentyabrida “RRTM” DUK da Toshkent va Buxoro shaharlarida raqamli televideniye uskunalarini sinovdan o‘tkazish ishlari tashkillashtirildi. 2009 yil oktyabr oyidan boshlab, Toshkent va Buxoro shaharlarida “O‘zbekiston”, “Yoshlar”, “Toshkent”, “Sport” kabi to‘rtda davlat dasturlaridan jamlangan dasturiy paketini translyatsiyasi bo‘yicha aholiga raqamli televideniya xizmatlarini ko‘rsatish boshlandi. 2010 yil 16 iyunda Toshkent shahrida DVB-T standartidagi raqamli televideniye orqali tarnslyatsiya qilinadigan teledasturlarning soni 25 tagacha yetkazildi, 2010 yil 18 dekabrda esa bu ko‘rsatgich 36 ta teledasturga ko‘paydi. 2010 yil sentyabridan boshlab Samarqand shahrida ham raqamli televideniya uskunalarini sinovdan o‘tkazish ishlari tashkillashtirildi.
Hukumatning “2010 yilda mamlakatni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish yakunlari va 2011 yilda rivojlanishning asosiy yo‘nalishlariga bag‘ishlangan” 2011 yil 21 yanvadagi majlisida, O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Islom Karimov o‘zining nutqida, O‘zbekiston hamdo‘stlik davlatlari ichida birinchi bo‘lib, 2015 yilda tugatilishi rejalashtirilgan raqamli va kengformatli televideniyega to‘liq o‘tish dasturi amalga oshirilayotganligini ta’kidlab o‘tdi.

2011 yil yanvar oyida “Nukus RTSga raqamli teleuzatgichni yetkazish va o‘rnatish” loyihasi bo‘yicha raqamli teleuzatgich jamlanmasi olindi va Nukus shahriga yetkazildi. “RRTM” DUK mutaxassislari tomonidan “Rode Shvars” kompaniyasida ishlab chiqarilgan ushbu raqamli teleuzatgich o‘rnatildi. 2011 yil mart-aprel oylarida Urgench va Nukus RTSlari uchun 2 kVT quvvatli raqamli teleuzatgich va “Katrayn” kompaniyasida ishlab chiqarilgan zarur antenno-fider moslamalari olindi. 2011 yil 26 aprelda Urgench RTSda raqamli teleuzatgichlarni test rejimidagi ekspluatatsiyasi boshlandi, 2011 yil 30 aprelda esa Nukus RTSda boshlandi. Ushbu radiotelevizion stansiyalari ochiq formatda 12 ta teledasturlarni raqamli formatdagi translyatsiyasi yo‘lga qo‘yildi.

2011 yil iyul-avgust oylarida Andijon va Odamtosh RTSlariga “Inverson Technoloqies SA” kompaniyasi bilan tuzilgan shartnoma bo‘yicha “NEC” kompaniyasining ikkita yangi raqamli teleuzatgichlari olib kelindi va o‘rnatildi. Bu ikkita teleuzatgichlar O‘zbekiston Respublikasi mustaqilligining 20 yilligi arafasida 2011 yil 24 avgust kuni test rejimida ekspluatatsiyaga tushirildi.

2011 yil 29 noyabr kuni O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 19 yilligi bayrami arafasida tantanali ravishda MDH davlatlari ichida birinchi bo‘lib HD- “Uz.HD” (yuqori sifatli televideniya) formatida telekanallarni yer ustki uzatish ekspluatatsiyasi ishga tushirildi.

Yuqori sifatli televideniye (ang. Hiqh-Definition, qisqacha HDTV) – bu yuqori sifatli televizion uzatish standartlarini majmuasi, zamonaviy standartlarda eng asosiysi foydalanadigan rang va ovozni zamonaviy raqamli standartlar bo‘yicha kodlanadigan yuqori sifatli tasvirni joylanishi. Bundan tashqari, yuqori sifatli televideniyeda tasvir va ovozni uzatishda video va ovoz ko‘rsatgichlarini ixchamlashtirilgan to‘lqinga asoslangan raqamli texnologiyalardan foydalaniladi.

Oxirgi yillarda qabul qilingan standartlar natijasida O‘zbekiston Milliy teleradiokompaniyasida teleradiouzatishning mustahkam, zamonaviy ishlab chiqarish-texnologik bazasi yaratildi. Zamonaviy axborot-kommunikatsion texnologiyalarini qo‘llagan holda teleradiodasturlarni tarqatishni qabul qilish va uzatish tizimini rekonstruksiyasi amalga oshirildi. Ishlab chiqarish va teleradiodasturlarini shakllantirish jarayonida zamonaviy raqamli uskunalar va mediatexnologiyalar qo‘llanilmoqda. Yuqori sifatli teledasturlarni ishlab chiqarish imkoniyatlarni beradigan zamonaviy raqamli texnika va texnologiyalari bilan jihozlangan O‘zbekiston MTRK Mediamarkazini qurilishi yakunlandi.

HD formatidagi “Uz/HD” telekanali O‘zbekiston MTRK Mediamarkazi imkoniyatlaridan keng va samarali foydalanish maqsadida tashkil etilgan. “Uz/HD” telekanalining efiri O‘zbekiston MTRK “O‘zbektelefilm” DUK va mustaqil telekanallar tomonidan yaratilgan O‘zbekistonning tabiiy va tarixiy obidalari, san’ati, tarixi, madaniyatining barcha tarmoqlarini targ‘ib etuvchi hujjatli, ilmiy-ommabop, sohaviy ko‘rsatuvlardan iborat bo‘lgan eng yaxshi dasturlar bilan to‘ldirildi.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2010 yil 20 avgustdagi PQ 1394-sonli “O‘zbekiston Respublikasida raqamli teleradioeshittirishga o‘tish masalalari bo‘yicha Muassasalararo ishchi guruh tuzish haqida”gi Qaroriga muvofiq, shuningdek radiochastota spektoridan foydalanishni samarasini oshirish va raqamli formatdagi teleeshittirishga bosqichma-bosqich o‘tish maqsadida O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2012 yil 17 apreldagi PQ-1741-son “O‘zbekiston Respublikasida raqamli teleeshittirishga o‘tishning texnik va texnologik Davlat dasturi haqida”gi Qarori qabul qilindi.

Ushbu Qaror bilan O‘zbekiston Respublikasida raqamli teleeshittirishga o‘tishning texnik va texnologik Davlat dasturi tasdiqlangan bo‘lib, bu dastur: raqamli teleeshittirish borasidagi huquqiy-me’yoriy bazani takomillashtirishni, 2017 yil oxirigacha aholiga raqamli teleko‘rsatuv xizmatlaridan keng foydalanish imkoniyatlarini taqdim etadigan raqamli teleeshittirishga respublikada ikki bosqich bilan o‘tishni (2012-2015 yillar– 1-bosqich, 2016-2017 yillar– 2-bosqich), analog teleeshittirishlarni bosqichma-bosqich raqamli eshittirishga o‘tkazish orqali yer ustki raqamli televizion eshittirishlarni modernizatsiya qilish va kelgusida yanada rivojlantirishni, yangi xizmat turlarini, shuningdek interfaol va mobil teleuzatishni tadbiq etishni, mahalliy ishlab chiqarishni rivojlantirish va aholini raqamli teleeshittirish signallarini qabul qiluvchi zamonaviy uskunalar bilan ta’minlash va hokazolarni nazarda tutadi.

Mazkur Qaror amalga oshirilishi natijasida yer ustki raqamli teleeshittirishlar tizimini respublikaning barcha hududlarida tadbiq etish va rivojlantirishga xizmat qiladi.

Toshkent shahri, Buxoro, Samarqand, Xorazm, Andijon, Qashqadaryo viloyatlari va Qoraqalpog‘iston Respublikasida o‘rnatilgan raqamli uzatgichlar qatorida 2012 yil Navoiy, Surxondaryo, Sirdaryo va Farg‘ona viloyatlarida ham raqamli televizion uzatgichlar o‘rnatilib ekspluatatsiyasi yo‘lga qo‘yildi. Shu bilan O‘zbekiston Respublikasi aholisining 42 % sifatli raqamli signal bilan ta’minlandi.

2013 yilda mamlakatimiz hududida raqamli teleeshittirishni qamrov doirasini kengaytirish va rivojlantirish ishlari davom ettirildi. Toshkent viloyatidagi Angren RTS va Bekobod RTSlarida, Farg‘ona viloyatida Sox RTSda, Xorazm viloyatida Pitnak RTSda va Jizzax viloyatida Qo‘ytosh RTSlarida raqamli teleuzatgichlarning kompleksi ishga tushirilishi natijasida O‘zbekiston Respublikasida aholini raqamli teleeshittirish bilan ta’minlanishini qamrov doirasi 45 % ga yetdi. Bundan tashqari, birinchi marotaba Toshkent shahrida DVB-T2 yangi formatdagi raqamli teleeshittirish tajriba zonasi tashkil etildi.